ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 


หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ แนะนำหนังสือ

    แนะนำหนังสือ

โดย สมภพ ภูริวิกรัยพงศ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร 51 ถนนเชื่อมสัมพันธ์ เขตหนองจอก กรุงเทพ 10530
โทร 02-988-3655, 02-988-3666 โทรสาร 02-988-4040 E-mail: [email protected]


หนังสือ : จดหมายเหตุดาราศาสตร์จากฝรั่งเศสเกี่ยวกับราชอาณาจักรสยามในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ผู้แต่ง/บรรณาธิการ : อารี สวัสดี
สำนักพิมพ์/สถาบัน : สมาคมดาราศาสตร์ไทย
ปีที่พิมพ์ : พ.ศ. 2543
จำนวนหน้า : 139 หน้า
แหล่งสืบค้น 1) สำนักหอสมุดกลาง สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
เลขที่สืบค้น QB82.T5 จ131
2) สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
เลขที่สืบค้น QB43.2 ส-จ 2543

หนังสือจดหมายเหตุเล่มนี้ได้รวบรวมเอกสารทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญด้านดาราศาสตร์ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งถูกบันทึกโดยคณะบาทหลวงเจซูอิตที่ร่วมเดินทางมากับคณะราชทูตฝรั่งเศสครั้งที่ 1 เมื่อ ค.ศ. 1685 (พ.ศ. 2228) โดยในช่วงเวลาที่อยู่ในราชอาณาจักรสยาม คณะบาทหลวงเจซูอิตได้สังเกตการณ์และบันทึกจันทรุปราคาไว้ถึง 2 ครั้ง ซึ่งเกิดขึ้นในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1685 เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1686 ตามลำดับ โดยในครั้งแรกนั้นมีภาพเขียนบันทึกเหตุการณ์สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงเสด็จทอดพระเนตรจันทรุปราคาเต็มดวง ณ พระที่นั่งเย็น ทะเลชุบศร เมืองลพบุรี

นอกจากนี้หนังสือจดหมายเหตุเล่มนี้ได้แสดงข้อความการบันทึกการเกิดสุริยุปราคาในวันที่ 29 เมษายน ค.ศ. 1688 (พ.ศ. 2231) และภาพเขียนสมเด็จพระนารายณ์มหาราชในขณะทรงทอดพระเนตรสุริยุปราคา ณ พระที่นั่งเย็น ทะเลชุบศร เมืองลพบุรี ซึ่งเอกสารและภาพเขียนดังกล่าวถือได้ว่าเป็นข้อมูลที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของราชอาณาจักรสยาม ซึ่งต่อมานักดาราศาสตร์ของไทยได้มีการทำวิจัยและวิเคราะห์ถึงความสัมพันธ์ระหว่างเหตุการณ์สุริยุปราคาในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช กับเหตุการณ์สุริยุปราคา พ.ศ. 2411 ที่ตำบลหว้ากอ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์[1]

หนังสือจดหมายเหตุเล่มนี้ยังได้กล่าวถึงข้อสังเกตเรื่องการนับศักราชปีปฏิทินและความรู้ทางดาราศาสตร์ของชาวสยาม อีกทั้งเอกสารหลายชิ้นที่บ่งถึงการสังเกตปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ ณ สถานที่ต่างๆทั่วโลกที่จดบันทึกโดยคณะบาทหลวงเจซูอิต ที่ส่งไปให้ราชสำนักของประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเอกสารต่างๆเหล่านี้เป็นข้อมูลสำคัญที่นำไปสู่การวิเคราะห์ถึงสาเหตุหรือแรงจูงใจที่ส่งเสริมนโยบายการแพร่ขยายอิทธิพลของราชสำนักฝรั่งเศสต่อภูมิภาคเอเชียและทั่วโลก ทั้งในด้านเศรษฐศาสตร์และด้านการทหาร

จุดเด่นของหนังสือเล่มนี้
ถึงแม้ว่าการอ่านบันทึกการสังเกตปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ในหนังสือจดหมายเหตุเล่มนี้จะมีความยุ่งยากต่อการทำความเข้าใจ อันเนื่องมาจากปัจจัยหลายประการ อาทิเช่น ความรู้พื้นฐานทางดาราศาสตร์ หรือการแปลภาษาฝรั่งเศสยุค 300 ปีที่แล้วมาเป็นภาษาไทยที่อาจจะไม่สมบูรณ์ตามความหมายของภาษาในสมัยนั้น

แต่หนังสือจดหมายเหตุเล่มนี้มีกลยุทธ์ในการนำเสนอที่เฉียบแหลม โดยใช้บทความของอาจารย์ภูธน ภูมะธน นำเสนอเป็นส่วนแรกของหนังสือเล่มนี้ โดยได้บรรยายถึงความอุตสาหะและความมุ่งมั่นของคนไทยคนหนึ่งที่ตระหนักถึงความสำคัญของข้อมูลทางประวัติศาสตร์ไทยที่เกี่ยวข้องกับความเจริญทางด้านวิทยาศาสตร์ในสมัยนั้นซึ่งถูกบันทึกไว้น้อยมากโดยฝ่ายไทย โดยหลักฐานดังกล่าวเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่แสดงถึงความสนพระทัยของพระมหากษัตริย์ไทยที่มีต่อดาราศาสตร์เมื่อ 300 ปีที่แล้ว

เมื่อมีบทขึ้นต้นที่ได้สร้างบรรยากาศร่วมแล้ว ก็ย่อมจะมีบทส่งท้าย ในหนังสือจดหมายเหตุเล่มนี้ก็เช่นกัน อาจารย์อารี สวัสดี นายกสมาคมดาราศาสตร์ไทยได้บรรยาย วิเคราะห์และพร้อมกับชี้ให้ผู้อ่านได้เห็นว่า อะไรเป็นสาเหตุให้ราชสำนักฝรั่งเศสสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ได้ส่งคณะบาทหลวงเจซูอิตให้ร่วมเดินทางมากับคณะราชทูตเพื่อเจริญสัมพันธ์ไมตรีกับราชอาณาจักรสยาม และราชอาณาจักรอื่นๆทั่วโลก

สารบัญ
  • เอกสารดาราศาสตร์ไทย สมัยสมเด็จพระนารายณ์
  • การสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ ณ ราชอาณาจักรสยาม
  • การสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ ณ เมืองละโว้ ราชอาณาจักรสยาม ปี ค.ศ. 1687
  • การสังเกตจันทรุปราคาวันที่ 30 พฤศจิกายน ค.ศ. 1686 ณ ราชอาณาจักรสยาม
  • ข้อสังเกตเรื่องการนับศักราชปีปฏิทินและความรู้ทางดาราศาสตร์ของชาวสยาม
  • ดาราศาสตร์อินเดีย
  • ผลการสังเกตการณ์ที่แหลมกู๊ดโฮป ของคณะบาทหลวงเจซูอิตที่เดินทางไปปฏิบัติภารกิจในประเทศจีน
  • การสังเกตปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ตามสถานที่ต่าง ๆ ในอินเดียตะวันออก
  • สารบรรณดาราศาสตร์คริสตศตวรรษที่ 17 (ค.ศ. 1682)
  • การสืบค้นภูมิปัญญาทางดาราศาสตร์ ณ ราชอาณาจักรสยาม หนึ่งรอบนักษัตรหลัง 300 ปี ดาราศาสตร์ไทย
  • เส้นเวลาดาราศาสตร์-ประวัติศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
    [1] ดร.ขาว เหมือนวงศ์, "ความสัมพันธ์ระหว่างสุริยุปราคาที่สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงทอดพระเนตรที่ลพบุรี กับที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทอดพระเนตรที่หว้ากอ", 300 ปี ดาราศาสตร์ไทย, ศูนย์บริภัณฑ์เพื่อการศึกษา, พ.ศ. 2530, หน้า 29 - 45
หมายเหตุ สำนักกิจการอวกาศแห่งชาติ จัดทำเว็บไซต์ www.space.mict.go.th เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ด้านกิจการอวกาศ
หากท่านใดจะนำข้อมูลของเว็บไซต์ไปใช้ กรุณาอ้างอิงเว็บไซต์ด้วย

กลับไปด้านบน


copyright © 2016 กองโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6877 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: [email protected]