ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 


หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ แนะนำหนังสือ

    แนะนำหนังสือ

โดย ประสูตร เดชสุวรรณ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร 51 ถนนเชื่อมสัมพันธ์ เขตหนองจอก กรุงเทพ 10530
โทร 02-988-3655, 02-988-3666 โทรสาร 02-988-4040 E-mail: [email protected]


หนังสือ : ไทบ้านดูดาว
ผู้แต่ง/บรรณาธิการ : นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว
สำนักพิมพ์ : ศยาม
จำนวนหน้า : 216 หน้า

ดูดาวแบบฝรั่ง คงจะกล่าวไม่ผิดนัก ของการดูดาวของนักดูดาวสมัครเล่นทั่วไป เพราะเรายึดถือแผนที่ และชื่อของดวงดาว และกลุ่มดาว ที่มีอิทธิพลจากตำราต่างประเทศเสียส่วนใหญ่ ซึ่งแน่นอนดวงดาว และชื่อเรียกก็จะเป็นไปตามตำนานของชาวต่างชาติ และความเชื่อในแบบตะวันตกเสียเกือบทั้งหมด แล้วคนไทยเราเองมี ตำราการดูดาวหรือไม่ จริงแล้วคนไทยเองก็มีภูมิปัญญาแบบชาวบ้าน อย่างไทยๆเองที่เกี่ยวกับการดูดาวมากมาย เพียงแต่ไม่ได้ถูกรวบรวมให้เป็นระบบ ระเบียบ และหมวดหมู่ ซึ่งทำให้เราประติดประต่อ เรื่องราวได้ไม่สมบรูณ์นัก ที่พอจะทราบก็อาจจะมีการดูดาวในลักษณะโหราศาสตร์ ซึ่งเป็นศาสตร์ที่แพร่หลายอยู่ในเพียงบางกลุ่มเท่านั้น

ไทบ้านดูดาว เป็นงานค้นคว้า และรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับการดูดาวของคนไทย โดย นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว ได้ใช้เวลาหลายปีในการรวบรวมจากเอกสารจำนวนมาก และการสัมภาษณ์ผู้รู้ในท้องถิ่นต่างๆทั่วภูมิภาค ของประเทศไทยที่พอจะกระทำได้ เนื่องจากบางความรู้ก็ไม่ได้ถูกเขียนบันทึกไว้ ใช้เป็นการบอกเล่ากันรุ่นต่อรุ่นสืบมา

โดยในหนังสือจะแบ่งออกเป็นหลายบทเสนอเรื่องราวต่างๆ เฉกเช่น ดาริกาหน้าร้อน เป็นการชี้ชวนแนะนำในการดูดาวในช่วงเวลาเริ่มต้นฤดูร้อนในปลายเดือนกุมภาพันธ์ต่อกับต้นเดือนมีนาคม และดาริกาหน้าหนาวในช่วงเดือนพฤศจิกายน ว่ามีดวงดาวเด่นๆใดบ้างในแบบไทย ที่สามารถมองดูได้ด้วยตาเปล่าที่ไม่ต้องเพิ่งเครื่องมือแบบตะวันตก โดยได้เทียบเคียงกับตำแหน่งการดูดาวแบบสากล โดยมีการนำบททำนาย จากตำราไทยมากล่าวถึงความหมายของกลุ่มดาว เช่นกลุ่มดาวจระเข้ ที่มีการทำนายไว้ในแต่ละส่วนของดวงดาว ว่าแต่ละส่วนเช่น หัวจระเข้ เท้าหน้า เท้าหลัง ว่ามีคำทำนายว่าอย่างไร


การดูดาวของชาวบ้านไทยสมัยก่อน หาใช่เพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ดวงดาวเป็นเรื่องของชีวิต วิถีการดำรงชีวิต การทำมาหากิน การมาของวันเวลา เพื่อจะเป็นการรู้เดือน ปี เวลา เพื่อกำหนดช่วงเวลาสำคัญต่างๆเช่น วันพระ วันขึ้นปีใหม่ วันมหาสงกรานต์ วันนักขัตฤกษ์ การสังเกตุข้างขึ้นข้างแรม ตามแบบจันทคติ

ชื่อของดาวในแบบไทยนั้นหากจะมองไปบนท้องฟ้า คงจะอธิบายได้ลำบากว่าอยู่ตำแหน่งใด และการมอง มองอย่างไร โดยในหนังสือ ไทบ้านดูดาวได้แนะนำให้สังเกตุดาวในแบบสากล ซึ่งมีแผนที่ดาวแบบสากลที่หาได้ง่าย และในหนังสือมีภาพประกอบว่าเราจะมองเป็นดาวอย่างไทยได้อย่างไร เช่น ดาวไถ ที่เป็นดาวที่อยู่กลางนักษัตร โอไรออน(Orion) หมายถึงดาวส่วนที่เป็นเข็มขัด และดาบของนายพราน, ดาวม้า เป็นส่วนหนึ่งของดาว Hyades และดาวอื่นๆอีกมาก เช่น ดาวสำเภา ดาวธง ดาวจุฬามณี ดาวกา พร้อมทั้งบอกถึงความเชื่อที่มีต่อดาวเหล่านั้นด้วย เช่นถ้าเห็นดาวดวงนี้จะเกิดเหตุการณ์ใดบ้าง

และอีกหลายบท ของหนังสือจะเป็นการดูดาวในแบบที่แตกต่างกันไปของชาวบ้านไทยในแต่ละภาค หรือในแต่ละกลุ่มชุมชน เช่น ดวงดาวของชาวใต้ ดวงดาวของชาวเหนือ ชาวอีสาน ลาวโซ่ง ชาวเล โดยคนไทยเป็นชาติที่นิยมดูดาวมาแต่โบราณ การมีชื่อเรียกกลุ่มดาวเป็นภาษาไทยเช่น ดาวไถ ดาวลูกไก่ ดาวโลง ดาวกา ฯลฯ แต่การดูดาวของคนไทยไม่ได้จำแนกละเอียด แบ่งดวงดาวออกเป็นกลุ่มทุกดวงบนท้องฟ้าอย่างต่างชาติทำกัน โดยคนไทยจะเลือกดูดาวเพียงบางกลุ่มที่มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิต และการทำมาหากิน เช่นทำนา เดินเรือ เดินป่า แม้กระทั่งการปล้น โดยดาวที่ไม่เกี่ยวพันก็แทบจะไม่สนใจ หรือแม้แต่จะมีชื่อเรียกด้วยซ้ำ จะเรียกว่าเราดูดาวแบบชาวบ้าน ชาวบ้าน ก็ได้ที่ไม่ได้มีเครื่องมือดูดาวทางวิทยาศาตร์ใช้ในการตรวจสอบเทหวัตถุ และใช้คณิตศาสตร์คำนวณอย่างแม่นยำอย่างต่างชาติ แต่ชาวบ้านไทยจะอาศัยการสังเกต ความสัมพันธ์ ระหว่างดวงดาวกับปรากฎการ์ณทางธรรมชาติ เช่น นายพรานดูดาวเพื่อเอาไว้ดูเวลาหมูป่าออกหากิน ในบทเหล่านี้ก็จะอธิบายถึง ดาวต่างๆที่ในแต่ละถิ่นใช้ในการพยากรณ์ หรือใช้ในการ ทำมาหากินแตกต่างกันไปตามความเชื่อ และประสบการณ์ที่สั่งสมกันมาหลายต่อหลายรุ่น และภูมิภาคที่ตนอาศัยอยู่ซึ่งก็มีการพยาการณ์ต่างกันไปตามถิ่นที่อาศัย

หนังสือไทบ้านดูดาว เขียนด้วยถ้อยคำที่แสนเรียบง่าย และอธิบายได้อย่างเป็นธรรมชาติ ทำให้สามารถเข้าใจได้อย่างง่ายดาย เหมือนเขียนไว้ให้ใครๆก็สามารถอ่านได้ ดังเช่นชื่อหนังสือ ไทบ้านดูดาว หรือผู้แนะนำเองอยากจะเรียกว่า ชาวบ้านดูดาว เสียมากกว่า ซึ่งผู้แนะนำเองอยากให้ท่านผู้อ่านได้มีหนังสือเล่มนี้เก็บไว้ในชั้นหนังสือ เพื่อใช้เป็นหนังสือคู่มือการดูดาวอย่างไทย ที่เต็มเปี่ยมไปด้วยภูมิปัญญาชาวบ้านไทยที่มีค่ายิ่ง ที่หาไม่ได้จากตำราฝรั่ง อย่างที่ว่า "ใครเล่าจะรู้จักตัวเราเอง ได้ดีไปกว่าตัวเอง"

แก้ไขล่าสุด 11 สิงหาคม 2552

หมายเหตุ สำนักกิจการอวกาศแห่งชาติ จัดทำเว็บไซต์ www.space.mict.go.th เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ด้านกิจการอวกาศ
หากท่านใดจะนำข้อมูลของเว็บไซต์ไปใช้ กรุณาอ้างอิงเว็บไซต์ด้วย

กลับไปด้านบน


copyright © 2016 กองโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6877 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: [email protected]