ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 


หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ ศูนย์รวมความรู้

    ศูนย์รวมความรู้

โดย คุณฉัตรเพชร บุณยเกตุ
วิศวกรผู้ชำนาญการ (Engineer Specialist)
แผนก วิศวกรรมการสื่อสาร ฝ่ายระบบดาวเทียม บริษัท ชินแซทเทลไลท์ จำกัด (มหาชน)


1. บทนำ
บทความนี้ใช้ประกอบการบรรยายในโครงการเสริมสร้างองค์ความรู้ด้านกิจการอวกาศ ระดับที่ 2 การประยุกต์เทคโนโลยีอวกาศ โดยกล่าวถึงการประยุกต์ใช้งานดาวเทียมเพื่อการสื่อสารและโทรคมนาคม โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ส่วน คือ
1. การประยุกต์ใช้งานแบบพื้นฐานของดาวเทียมเพื่อการสื่อสาร
2. ดาวเทียม IPSTAR
3. การใช้งานดาวเทียมในรูปแบบของอินเตอร์เน็ต (Internet Protocol)
ซึ่งการประยุกต์ใช้งานต่างๆ เหล่านี้สามารถนำมาใช้เป็นส่วนเสริม และส่วนสร้างเพื่อพัฒนาสังคม และประเทศต่อไป

2. การประยุกต์ใช้งานแบบพื้นฐานของดาวเทียมเพื่อการสื่อสาร
การประยุกต์ใช้งานแบบพื้นฐานของดาวเทียมเพื่อการสื่อสารจะเน้นการใช้งานที่มีอยู่ทั่วๆ ไปกับดาวเทียมทั่วไป เช่น ดาวเทียมไทยคม นั่นคือ เป็นการติดต่อสื่อสารที่ไม่ใช่ในรูปแบบอินเตอร์เน็ต (non-Internet protocol: Non-IP) ได้แก่

2.1.การกระจายสัญญาณวิทยุ-โทรทัศน์ (Radio and television Broadcasting)
2.1.1. ระบบออกอากาศแบบทวนสัญญาณ (TV distribution, Relay Broadcasting)
ระบบออกอากาศแบบทวนสัญญาณเป็นการใช้ดาวเทียมในการแพร่ภาพจากสถานีแม่ในกรุงเทพฯ ผ่านดาวเทียมไปยังสถานี ลูกข่ายในเขตภูมิภาค ซึ่งสถานีลูกข่ายในเขตภูมิภาคจะ ส่งสัญญาณ เป็นคลื่นวิทยุย่านความถี่ VHF หรือ UFH ไปสู่บ้านเรือนของผู้รับชม ทำให้ผู้ชม สามารถรับชมโทรทัศน์ได้ทั่วประเทศ และ ช่วยลดต้นทุนในการสร้างสถานีลูกข่ายเพื่อออก อากาศซ้ำ

2.1.2. ระบบออกอากาศโทรทัศน์โดยตรงสู่บ้านเรือน (Digital Direct-To-Home: Digital DTH)
ระบบออกอากาศโทรทัศน์โดยตรงสู่บ้านเรือนนี้ ทำให้ผู้รับชมสามารถรับสัญญาณ โดยตรงจากดาวเทียม ทำให้ผู้ชมสามารถรับมรายการต่างๆ ด้วยคุณภาพของเสียง และ ภาพที่คมชัด ตัวอย่างเช่น ระบบ UBC และ HDTV

2.1.3. ระบบเครือข่ายโทรทัศน์ทั่วโลก (Global Television Network)
ระบบเครือข่ายโทรทัศน์ทั่วโลกเป็นการกระจายสัญญาณไปทั่วโลก โดยอาศัยการเชื่อมต่อสัญญาณของระบบดาวเทียมหลายๆ ดวง ตัวอย่างเช่น การถ่ายทอดฟุตบอลโลกผ่านดาวเทียม หรือ การถ่ายทอดสัญญาณช่อง 5 ไปยังผู้ชมชาวไทยในเอเชีย ยุโรป ออสเตรเลีย แอฟริกา และ อเมริกา

2.2. ระบบโทรศัพท์ (Telephony) มีตัวอย่างการให้บริการดังนี้
2.2.1. ใช้ดาวเทียมเป็นตัวกลางในการส่งสัญญาณมือถือระหว่างสถานีฐาน (Base station) เช่น โทรศัพท์มือถือระบบ GSM
2.2.2. ใช้สำหรับการติดต่อของบริษัทแม่ และบริษัทในเครือ เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการโทรศัพท์
2.2.3. ใช้สำหรับโทรศัพท์ชนบท
2.2.4. ดาวเทียมสำหรับโทรศัพท์มือถือโดยเฉพาะ เช่น ระบบดาวเทียมอิริเดียม

2.3. การให้บริการด้านข้อมูล (Data) และ อินเตอร์เน็ต (Internet) มีตัวอย่างการให้บริการดังนี้
2.3.1. การให้บริการอินเตอร์เน็ตผ่านดาวเทียม
เป็นการติดต่อแบบสองทาง (Two-ways communication) มีพื้นที่ให้บริเวณกว้าง ไม่จำเป็นต้องมีโครงข่ายโทรศัพท์ภาคพื้นดิน ใช้ดาวเทียมเป็นตัวกลางในการส่งข้อมูลระหว่างชุมสาย (HUB) ที่อยู่ในบริเวณห่างไกล ผุ้ใช้งานต้องต่อสายสัญญาณเข้ากับชุมสายที่ติดตั้งจากผู้ให้บริการอินเตอร์เน็ต (internet service provider) ความเร็วในการรับส่งข้อมูลจำกัดขึ้นอยู่กับระยะห่างจากชุมสาย
2.3.2. ระบบธนาคาร เป็นการประยุกต์โดยอาศัยระบบ Virtual Private Network (VPN) ที่ให้ความปลอดภัยของข้อมูล
2.3.3. ธุรกิจซื้อขายหลักทรัพย์
2.3.4. การเชื่อมต่อข้อมูลของบริษัทแม่ผ่านดาวเทียม ไปยังบริษัทลูกในบริเวณที่ห่างไกล ต่างประเทศ เช่น ระบบอินทราเน็ต

2.4. การให้บริการด้าน Multimedia มีตัวอย่างการให้บริการดังนี้
2.4.1. การประชุมทางไกลในรูปแบบวีดิโอ (Video Conference)
2.4.1.1. การประชุมแบบจุดต่อจุด
2.4.1.2. การประชุมแบบหลายจุด
2.4.1.3. การประยุกต์ใช้สำหรับการเรียนการสอนทางไกล (Distance Learning) ช่วยเพิ่มโอกาสการเรียนรู้ไปสู่บริเวณที่ห่างไกล
2.4.1.4. รูปแบบของระบบฝึกอบรมทางไกลผ่านดาวเทียม ที่มีระบบสื่อสารโต้ตอบผ่านอินเตอร์เน็ต ช่วยแก้ปัญหาลูกค้า และสนับสนุนสินค้าได้
2.4.1.5. อื่นๆ

3. ดาวเทียมไอพีสตาร์ (IPSTAR)
เป็นดาวเทียม Broadband ทำหน้าที่เป็นตัวทวนสัญญาณ ซึ่งสัญญาณที่ถูกส่งขึ้นสู่ดาวเทียมจะถูกขยายและส่งกลับมายังโลก โดยที่พื้นที่ให้บริการของดาวเทียม IPSTAR มีเป็นลักษณะ SPOT มีบริเวณแคบ ซึ่งจะให้กำลังในการส่งสูงขึ้น รูปแบบการติดต่อสื่อสาร (Topology) เป็นแบบ STAR และเส้นทางการติดต่อสื่อสารระหว่างแต่ละ SPOT กับ Gateway จะถูกควบคุมโดยระบบ payload ของดาวเทียม


ดาวเทียมบรอดแบนด์ (Broadband Satellite) หมายถึง ดาวเทียมที่สามารถให้บริการแบนวิดท์กว้างๆ ซึ่งทำให้เกิดรูปแบบบริการต่างๆ มากขึ้น ตัวอย่างเช่น
- การให้บริการอินเตอร์เน็ตความเร็วสูง
- การให้บริการการประชุมวิดีโอทางไกล
- Video on Demand

นอกจากนี้รูปการให้บริการต่างๆ ที่มีอยู่ในปัจจุบัน มีราคาถูกลง และสามารถให้บริการในปริมาณที่มากขึ้นได้ ตัวอย่างเช่น
- โทรศัพท์ชนบท
- การกระจายสัญญาณโทรทัศน์แบบที่สามารถมีการตอบโต้ได้
- การเช่าใช้ช่องสัญญาณของบริษัทต่างๆ อินทราเน็ต

ระบบดาวเทียมไอพีสตาร์
ระบบดาวเทียมไอพีสตาร์ประกอบด้วย ดาวเทียม และ ระบบสื่อสารภาคพื้นดินของไอพีสตาร์
- ดาวเทียม: ดาวเทียมไอพีสตาร์เป็นดาวเทียมที่มีช่องสัญญาณกว้าง (Broadband Satellite)
- ระบบสื่อสารภาคพื้นดินของไอพีสตาร์ : มี Satellite Modem ที่พัฒนาขึ้นมาโดยเฉพาะ โดยอาศัยการเข้ารหัสด้วยวิธี Turbo Product Code ซึ่งมีข้อได้เปรียบต่างๆ ดังนี้
             ใช้ระดับกำลังพลังงานที่ต่ำกว่า Satellite modem ทั่วไปในการรับ-ส่งข้อมูล ทำให้อุปกรณ์ภาคพื้นดินมีขนาดเล็กลง เช่น ขนาดของจานรับสัญญาณเล็กลง ขนาดของเครื่องส่งกำลังขนาดเล็กลง
             มีการเข้ารหัสหลายรหัสมากกว่า ทำให้มีตัวเลือกมากกว่าสำหรับระดับกำลังงานที่ต่างกัน
             สามารถปรับเปลี่ยนรหัสตามสภาพแวดล้อม ภูมิอากาศ อย่างอัตโนมัติ
ระบบภาคพื้นดิน (IPSTAR Satellite modem) เป็นระบบที่ใช้ออกแบบเพื่อให้มีรูปแบบการติดต่อสื่อสารกันแบบ Internet Protocol (IP) อย่างไรก็ดี ระบบภาคพื้นดินนี้สามารถใช้งานกับดาวเทียมใดๆ ได้ ดังตัวอย่าง ในปัจจุบัน มีการใช้งานระบบภาคพื้นดินของ IPSTAR กับดาวเทียม INSAT-3B ของประเทศอินเดีย และ ดาวเทียม ST-1 ของประเทศไตหวัน เป็นต้น

4. การใช้งานดาวเทียมในรูปแบบของอินเตอร์เน็ต (Internet Protocol)
หลักการของการติดต่อสื่อสารในรูปแบบอินเตอร์เน็ต คือ ทั้ง Internet ข้อมูล (data) ภาพ และ เสียง จะถูกจัดให้อยู่ในรูปแบบเดียวกัน คือรูปแบบอินเตอร์เน็ต (Internet Protocol: IP) ทำให้สามารถส่งข้อมูล data ต่างๆ ทุกประเภทไปพร้อมๆ กับการส่งข้อมูลภาพ และเสียงได้ และสามารถกระจายสัญญาณสู่ผู้ใช้งานได้โดยตรงโดยไม่ต้องผ่านโครงข่ายการกระจายสัญญาณแบบเดิมๆ การติดต่อสื่อสารในรูปแบบอินเตอร์เน็ตนี้มีรูปแบบการให้บริการเป็นการติดต่อสื่อสารแบบ 2 ทาง (Two-way communication)

การใช้งานดาวเทียมในรูปแบบของ IP มีตัวอย่างการให้บริการดังนี้

4.1. การกระจายสัญญาณวิทยุ-โทรทัศน์ (Radio and television Broadcasting)
4.1.1. Video On Demand Application
นอกจากการรับชมโทรทัศน์ปกติ (แบบ Broadcast) แล้ว ยังสามารถเลือกรับรายการที่ต้องการชมมาเก็บเอาไว้ใน hard drive แล้วชมในภายหลัง (ใช้การกระจายสัญญาณแบบ Multicast) หรือ เลือกรายการที่ต้องการไว้ล่วงหน้า (ใช้การกระจายสัญญาณแบบ Unicast Mode) ตัวอย่างคือ เพ็กเกตการให้บริการวีดิโอ ให้กับแต่ละตำบล หรือ หมู่บ้าน

4.2. ระบบโทรศัพท์ผ่าน IP (Voice Over Internet Protocol :VOIP)
ระบบโทรศัพท์ผ่าน IP เป็นการใช้งานโทรศัพท์ โดยผ่านโครงข่าย IP แทนโครงข่ายโทรศัพท์ธรรมดาทั่วไป เหมาะสำหรับบริษัท ห้าง ร้าน ที่มีสาขากระจายอยู่ห่างไกล เช่นอยู่กันคนละประเทศเป็นต้น และยังเหมาะสำหรับบริเวณพื้นที่ห่างไกล เช่น โทรศัพท์ชนบท

4.3. การให้บริการด้านอินเตอร์เน็ต
การให้บริการด้านอินเตอร์เน็ตความเร็วสูง สามารถให้บริการได้ไม่จำกัดระยะทาง (เมื่อเทียบกับ ADSL ที่ความเร็วของอินเตอร์เน็ตที่สามารถให้บริการจะขึ้นอยู่กับระยะทางที่ห่างจากชุมสาย (HUB)) และการติดต่อสื่อสารในรูปแบบ IP นี้ยังทำให้ผู้ใช้งานสามารถรับบริการอินเตอร์เน็ตตามบ้านเรือนได้โดยตรง

4.4. การให้บริการแบบ Triple Play: Video Voice และ Data
เป็นความสามารถของการใช้ส่งข้อมูลแบบ IP สามารถใช้งานพร้อมๆ กัน ระหว่าง
4.4.1. Internet
4.4.2. โทรศัพท์
4.4.3. โทรทัศน์ (ภาพ)

5. สรุป
เทคโนโลยีในการติดต่อสื่อสาร และโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมให้ประโยชน์ทั้งในแง่เพื่อความสะดวกสบาย ความบันเทิง และการขับเคลื่อนธุรกิจ ซึ่งการใช้งานผ่านดาวเทียมเป็นช่องทางเลือกหนึ่งของการติดต่อสื่อสาร อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่มีเหตุภัยพิบัติเกิดขึ้นทำให้การติดต่อสื่อสารด้วยช่องทางอื่นๆ ถูกตัดขาดหมด อย่างเช่น เหตุการณ์สึนามิ เมื่อเดือนธันวาคม 2547 การใช้เทคโนโลยีเพื่อการติดต่อสื่อสารผ่านดาวเทียมจึงเป็นเทคโนโลยีที่มีบทบาทสำคัญมาก เพราะเป็นเทคโนโลยีที่ใช้งานได้ในเวลาอันรวดเร็ว ไม่จำเป็นต้องใช้เวลาในการติดตั้งระบบ เพียงอาศัยรถติดต่อสื่อสารดาวเทียมเคลื่อนที่ ที่มีเทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารในรูปแบบIP เข้าไปในบริเวณที่ต้องการใช้งาน จะทำให้สามารถใช้เป็นตัวกระจายสัญญาณให้กับระบบโทรศัพท์มือถือ โทรศัพท์บ้าน หรือเพื่อการติดต่อสื่อสารอื่นๆ ได้

กลับไปด้านบน


copyright © 2016 กองโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6877 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: [email protected]