ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 


หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ ศูนย์รวมความรู้

    ศูนย์รวมความรู้

โดย รศ. ดร. สุวัฒน์ กุลธนปรีดา
ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกลและการบิน-อวกาศ คณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
1518 ถนนพิบูลสงคราม เขตบางซื่อ กรุงเทพ 10800 โทร 02-913-2500 โทรสาร 02-586-9541 E-mail: [email protected]


คิวบ์แซท (Cubesat) คือดาวเทียมขนาดจิ๋วที่มีรูปทรงลูกบาศก์ขนาดไม่เกิน 10x10x10 ลูกบาศก์เซนติเมตร (cm3) และมีน้ำหนักไม่เกิน 1 กิโลกรัม (kg) ดังแสดงในรูปที่ 1 และ 2 ในกรณีที่ต้องการเพิ่มขนาดของดาวเทียม ก็สามารถทำได้โดยจัดสร้างเป็นรูปทรงที่นำลูกบาศก์มาเชื่อมต่อกันในแนวยาวแต่ไม่เกิน 3 ลูกบาศก์ (ขนาดไม่เกิน 30x10x10 cm3 และมีน้ำหนักไม่เกิน 3 kg)

รูปที่ 1 ตัวอย่างภาพถ่ายคิวบ์แซทขนาดเท่าจริง
รูปที่ 2 รายละเอียดของขนาดและโครงสร้างภายนอกของคิวบ์แซท

โครงการคิวบ์แซทริเริ่มโดยศาตราจารย์ Twiggs จากมหาวิทยาลัย Standford ร่วมกับสถาบันโพลีเทคนิค California เพื่อเป็นโครงการออกแบบและจัดสร้างดาวเทียมที่ไม่ซับซ้อนมาก และที่สำคัญที่สุดจะต้องเป็นดาวเทียมที่ใครก็สามารถสร้างได้ โดยในปัจจุบันสถาบันการศึกษาหลายแห่งทั่วโลก (ทั้งในระดับมัธยมปลายและอุดมศึกษา) ได้ให้ความสนใจในการพัฒนาสร้างคิวบ์แซทเป็นอย่างมาก เพื่อใช้ในการพัฒนาความรู้ และเสริมสร้างประสบการณ์ทางด้านการออกแบบและการสร้างดาวเทียมจริงให้กับนักศึกษา โดยประเด็นหลักที่คิวบ์แซทได้รับความสนใจมาก ประกอบด้วย

  1. ใช้ระยะเวลาในการสร้างไม่นาน โดยเฉพาะผู้มีประสบการณ์การสร้างคิวบ์แซทมาแล้ว จะสามารถสร้างคิวบ์แซทตัวที่สองได้แล้วเสร็จภายในเวลาไม่เกิน 6 เดือน แต่สำหรับมือใหม่ที่ยังไม่มีประสบการณ์เลย จะต้องเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ไปด้วยในขณะสร้าง อาจจะต้องใช้เวลาการสร้างทั้งหมดไม่น้อยกว่า 1 ถึง 2 ปี แต่ทั้งนี้ ยังถือว่าเป็นระยะเวลาที่สั้น เมื่อเทียบกับการจัดสร้างดาวเทียมดวงใหญ่ทั่วไป ซึ่งหน่วยงานมืออาชีพที่สร้างดาวเทียมเป็นงานหลัก ยังจะต้องใช้เวลาไม่น้อยกว่า 2 ปี และอาจจะนานถึง 5 ปี
  2. ใช้งบประมาณการสร้างที่ต่ำ โดยงบประมาณในการจัดสร้างรวมค่าขนส่งสู่อวกาศของคิวบ์แซทจะตกประมาณไม่เกิน 2-3 ล้านบาท ในขณะที่งบประมาณสร้างดาวเทียมทั่วไปจะอยู่ในระดับไม่ต่ำกว่า 100 ล้านบาท
  3. มีความคล่องตัวสูงในด้านการจัดหาอุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้ในการสร้างดาวเทียม เพราะสามารถนำอุปกรณ์ทั่วไปมาประยุกต์ใช้งานได้เลย ซึ่งแตกต่างจากดาวเทียมใหญ่ ที่อุปกรณ์จะต้องผ่านการรับรองมาตรฐานทางด้านอวกาศก่อน
  4. ทรัพยากรด้านแหล่งข้อมูลทางวิชาการที่สนับสนุนการสร้างสามารถหาได้ง่ายและมีอยู่เป็นจำนวนมาก
อย่างไรก็ตาม เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการขนส่งขึ้นสู่อวกาศ การขนส่งคิวบ์แซทขึ้นสู่อวกาศจะเป็นการฝากส่งผูกติดไปกับการขนส่งดาวเทียมขนาดใหญ่ โดยคิวบ์แซทรูปทรงลูกบาศก์จำนวน 3 ดวงจะถูกบรรจุอยู่ในอุปกรณ์ที่เรียกว่า P-POD (Poly Picosat Orbital Deployer) ดังแสดงในรูปที่ 3 โดย P-POD ทำหน้าที่ยึดติดกับยานขนส่งและดีดคิวบ์แซทเข้าสู่วงโคจร หลังจากที่ดาวเทียมขนาดใหญ่ถูกดีดตัวเข้าสู่วงโคจรเป็นที่เรียบร้อยแล้ว เนื่องจากเป็นการฝากส่งไปกับดาวเทียมขนาดใหญ่ ดังนั้นในการขนส่งแต่ละครั้งจะต้องรอจนกว่าดาวเทียมขนาดใหญ่มีความพร้อม อีกทั้งการเลือกวงโคจรจะไม่สามารถเลือกได้อย่างอิสระ โดยจะต้องเป็นไปตามวงโคจรของดาวเทียมขนาดใหญ่


รูปที่ 3 ตัวอย่างภาพถ่าย P-POD


นอกเหนือจากเสริมสร้างประสบการณ์และความรู้ในการสร้างดาวเทียมจริงแล้ว ดาวเทียมคิวบ์แซทสามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้จริง ซึ่งทำให้อยู่ในความสนใจของภาคธุรกิจมากขึ้น ตัวอย่างความเป็นไปได้ในการใช้งานจริง อาทิเช่น

  • การทดสอบหรือตรวจสอบการทำงานของอุปกรณ์ในสิ่งแวดล้อมของอวกาศ (เช่น Microgravity และ High Solar Radiation) เช่น อุปกรณ์อิเลกทรอนิกส์ อุปกรณ์สื่อสาร กล้องถ่ายภาพ และแผง เซลล์สุริยะ เป็นต้น
  • การทดสอบการใช้ดาวเทียมที่ทำงานเป็นกลุ่ม ซึ่งจุดเด่นของการมีดาวเทียมคิวบ์แซททำงานพร้อมกันเป็นกลุ่มหลายดวงมีความเป็นไปได้ที่ให้ผลลัพธ์เทียบเคียงกับการมีกลุ่มดาวเทียมขนาดใหญ่ แต่ใช้งบประมาณการสร้างที่ต่ำ
ในปัจจุบันประชาคมคิวบ์แซทมีอยู่ทั้งในทวีปยุโรป อเมริกา และเอเชีย ซึ่งทำหน้าที่ในการแลกเปลี่ยนข้อมูล และให้ความช่วยเหลือต่อหน่วยงานที่ต้องการสร้างคิวบ์แซท

ข้อมูลการขนส่งคิวบ์แซทเข้าสู่วงโคจรล่าสุด
การขนส่งคิวบ์แซทล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2550 ที่ผ่านมา โดยขนส่งด้วยยาน Dnepr ปล่อยขึ้นจากฐาน Baikonur ประเทศคาซัคสถาน ประกอบด้วยคิวบ์แซททั้งหมด 7 ดวง (P-POD 3 ชุด) ดังนี้

P-POD A
1. AeroCube-2 บริษัท Aerospace Corporation
2. CSTB1 บริษัท Boeing
3. CP4 สถาบันโพลีเทคนิค California
P-POD B
4. CAPE1 มหาวิทยาลัย Louisiana
5. Libertad-1 มหาวิทยาลัย Sergio
6. CP3 สถาบันโพลีเทคนิค California
P-POD C
7. MAST บริษัท Tethers Unlimited (ดาวเทียมขนาด 3 ลูกบาศก์)


รูปที่ 4 ภาพถ่ายจาก AeroCube-2


ปัจจุบันดาวเทียมทุกดวง ยกเว้น AeroCube-2 และ Libertad-1 ยังทำงานได้ตามปกติ ดาวเทียม AeroCube-2 ทำงานเป็นเวลา 30 ชั่วโมง และถ่ายภาพได้จำนวนหนึ่ง ดังแสดงในรูปที่ 4 ก่อนที่จะหยุดการทำงานเนื่องจากระบบแปลงพลังงานแสงอาทิตย์เป็นพลังงานไฟฟ้าเกิดล้มเหลว ส่วนดาวเทียม Libertad-1 ทำงานเป็นเวลา 53 วันตามพันธกิจที่กำหนด ก่อนที่แบตเตอรี่หมดพลังงานไฟฟ้า

เอกสารอ้างอิง

กลับไปด้านบน


copyright © 2016 กองโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6877 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: [email protected]