ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 


หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ ศูนย์รวมความรู้

    ศูนย์รวมความรู้

โดย สมภพ ภูริวิกรัยพงศ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร 51 ถนนเชื่อมสัมพันธ์ เขตหนองจอก กรุงเทพ 10530
โทร 02-988-3655, 02-988-3666 ต่อ 2101 โทรสาร 02-988-4040 E-mail: [email protected]


เช้ามืดของวันพฤหัสบดีที่ 28 พฤษภาคม 2009 (เวลา 2:24 นาฬิกาตามเวลาท้องถิ่น) เกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.1 ริกเตอร์ ที่ประเทศฮอนดูรัส โดยมีผู้เสียชีวิต 7 คนและบาดเจ็บเป็นจำนวนมาก บ้านเรือนพังเสียหายจำนวนมาก อาคารสูงเกิดรอยร้าว สะพานข้ามแม่น้ำและถนนหลวงพังเสียหาย ในขณะเกิดเหตุประชาชนจำนวนมากหวาดกลัวและได้วิ่งออกจากที่พักมาบนถนน

เกิดแผ่นดินไหวที่ประเทศฮอนดูรัส โดยมีศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่นอกชายฝั่งในทะเลแคริเบียน
ที่มา: http://www.huffingtonpost.com/2009/05/28/71-earthquake-hits-hondur_n_208491.html

ผลจากแผ่นดินไหวขนาด 7.1 ริกเตอร์
ทำให้ส่วนตรงกลางของสะพานประชาธิปไตย (democracy bridge) พังขาดลง
ที่มา: http://www.cleveland.com/news/index.ssf/2009/05/24-week/

ชาวฮอนดูรัสกำลังช่วยกันเก็บซากปรักหักพังของอาคารชั้นเดียวแห่งหนึ่งที่พังลง
ที่มา: http://news.xinhuanet.com/english/2009-05/29/content_11451945.htm

ดาเลีย มาติเนซ กล่าวว่า "ฉันตื่นขึ้นอย่างทันใด และสิ่งที่ทำได้ในเวลานั้นคืออุ้มลูกชายคนเล็กและสวดมนต์ หลังจากเพียงไม่กี่นาที ทุกๆคนในครอบครัวของฉันได้วิ่งออกจากบ้าน และมาอยู่บนถนน ซึ่งก็มีเพื่อนบ้านกำลังยืนรวมตัวกันอยู่ ทุกๆคนในที่นั้นล้วนแต่อยู่ในสภาพหวาดกลัวแต่ก็รู้สึกว่าปลอดภัยดีกว่าที่จะอยู่ในบ้าน หลังจากนั้นพวกเราหลับลงนอกบ้านเพราะอาฟเตอร์ช็อครุนแรงมาก"

อย่างไรก็ตาม มาติเนซและเพื่อนๆบ้าน ก็มีความโชคดีเพราะเจ้าหน้าที่บรรเทาสาธารณภัยทราบตำแหน่งของพวกเธออย่างแม่นยำ ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากระบบสำรวจโลกที่เรียกว่า SERVIR ได้นำทางเจ้าหน้าที่ไปยังบริเวณที่ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวในครั้งนี้มากที่สุด

SERVIR (Regional Visualization and Monitoring System)



SERVIR (ในภาษาสเปนมีความหมายว่า "บริการ") เป็นระบบที่รวบรวมภาพถ่ายจากดาวเทียม เข้ากับข้อมูลภาคพื้นดินและแบบจำลองของการพยากรณ์เพื่อติดตามและพยากรณ์สภาพแวดล้อม พร้อมกับปรับปรุงการตอบสนองต่อภัยพิบัติทางธรรมชาติ

ทั้งนี้ SERVIR ทำให้นักวิทยาศาสตร์ นักการศึกษา ผู้จัดการโครงการ และนักทำแผนพัฒนา ได้ข้อมูลที่ซึ่งสามารถนำไปใช้ในการตอบสนองต่อความต้องการได้ดียิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นในด้านการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติ การพัฒนาทางการเกษตรกรรม การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเชิงชีวภาพ และการเปลี่ยนแปลงของสภาวะอากาศ

โครงการ SERVIR ได้รับการผลักดันโดยรัฐบาลของกลุ่มประเทศแอฟริกาและอเมริกากลาง โดยได้รับการสนับสนุนจากนาซาและหน่วยงานของสหรัฐอเมริกาด้านการพัฒนาระหว่างประเทศ USAID (US Agency of International Development) โดยเน้นและให้ความสำคัญแก่กลุ่มประเทศสมาชิกให้มีขีดความสามารถในการสำรวจโลก รวมไปถึงการวิเคราะห์

ทั้งนี้สำนักงานประสานงานของ SERVIR ตั้งอยู่ ณ ศูนย์การบินอวกาศมาร์แชลของนาซา ในฮันวิลล์ มลรัฐอลาบามา สำหรับสำนักงานระดับภูมิภาคตั้งอยู่ที่ CATHALAC (Water Center for the Humid Tropics of Latin America and the Caribbean) ที่ประเทศปานามา และ RCMRD (Regional Center for Mapping of Resources for Development) ที่ประเทศเคนยา

ที่มา: http://www.servir.net/index.php?lang=en

ภาพถ่ายดาวเทียมก่อน (ซ้ายมือ) และหลังการเกิดแผ่นดินไหว (ขวามือ)
โดยสังเกตได้ชัดเจนว่าส่วนกลางของสะพานประชาธิปไตยได้พังขาดลง
ที่มา: http://science.nasa.gov/headlines/y2009/images/servir/collapse.jpg

ระบบของ SERVIR ใช้ดาวเทียมในการโฟกัสไปยังสถานที่ที่เกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติ อาทิ น้ำท่วม ไฟป่า แผ่นดินไหว พร้อมกับถ่ายภาพไว้ จากนั้นทีมงานจะนำภาพถ่ายดาวเทียมร่วมกับข้อมูลการสำรวจทางภาคพื้นดินมาใช้งาน เพื่อแสดงภาพล่าสุดทางภูมิศาสตร์ของสถานที่นั้นๆ เพื่อให้ผู้ที่มีอำนาจในการสั่งการได้ตัดสินใจในการส่งทีมบรรเทาสาธารณภัยเข้าไปให้ความช่วยเหลือได้อย่างรวดเร็วและทันการ

อีมิล เชอร์ริงตัน นักวิทยาศาสตร์อาวุโสของ SERVIR ผู้ซึ่งประจำการที่ CATHALAC ในปานามา กล่าวว่า "เหตุการณ์การเกิดแผ่นดินไหวที่ฮอนดูรัสเป็นตัวอย่างการปฏบัติการที่ดีที่สุดของ SERVIR เท่าที่เคยดำเนินการมา" นอกจากนี้เขายังกล่าวเสริมอีกว่า

"มันคล้ายกับปฏิกิริยาลูกโซ่ โดยผู้คนจากหน่วยงานและองค์กรต่างๆ ในหลายประเทศได้ทำงานร่วมกัน หลังจากเกิดแผ่นดินไหวเพื่อที่จะระบุตำแหน่งของจุดเกิดให้แม่นยำมากที่สุด เพื่อจะได้ดำเนินการช่วยเหลือผู้คนในบริเวณนั้น"

ข่าวด่วนที่รายงานผ่านสื่อต่างๆ ได้เผยให้เราเห็นว่าบริเวณพื้นที่ที่ถูกแผ่นดินไหวเล่นงานนั้นค่อนข้างจะจำกัดอยู่แค่ฮอนดูรัสและเบลีซ (ประเทศเล็กๆ เป็นชาติขนาดเล็ก ตั้งอยู่บนฝั่งตะวันออกของอเมริกากลาง ริมทะเลแคริบเบียน มีอาณาเขตจรดประเทศเม็กซิโกทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ และจรดประเทศกัวเตมาลาทางทิศตะวันตกและทิศใต้ มีประเทศฮอนดูรัส)

ดังนั้นทีมงานของ SERVIR ที่ CATHALAC เริ่มทำการรวบรวมภาพถ่ายและข้อมูลสำหรับการมองเห็นจากทางอากาศของบริเวณพื้นที่ดังกล่าว ทั้งนี้ทีมงานของ SERVIR ได้ร้องขอภาพถ่ายดาวเทียมจากศูนย์การบินอวกาศก็อดดาร์ดของนาซา

เพียงวันถัดมานาซาแจ้งต่อ SERVIR ว่า ดาวเทียม Formosat-2 ของใต้หวันน่าที่จะถ่ายภาพบริเวณที่เกิดแผ่นดินไหว โดยดูจากวงโคจรของดาวเทียมดวงดังกล่าวซึ่งโคจรผ่านบริเวณดังกล่าว ณ เวลาที่เกิดแผ่นดินไหว อย่างไรก็ตาม SERVIR ก็ทราบในภายหลังว่า ดาวเทียม Formosat-2 ของใต้หวันได้ถ่ายภาพไว้จริงๆ


ภาพถ่ายบริเวณที่เกิดแผ่นดินไหวในฮอนดูรัส โดยดาวเทียม Formosat-2 ของใต้หวัน
ทั้งนี้จุดสีแดงแสดงตำแหน่งของโรงแรมที่ประธานาธิบดีของใต้หวัน (มา หยินโจว) และคณะผู้แทนใต้หวัน
พักอยู่ ณ เวลาเดียวกันกับที่เกิดแผ่นดินไหว โดยจากภาพถ่ายนั้นไม่มีเค้ารางของการเกิดสึนามิ
ที่มา: http://science.nasa.gov/headlines/y2009/images/servir/hotel.jpg

ดร.เฉิง-เชียง หลิว แห่งมหาวิทยาลัยแห่งชาติของใต้หว้นได้อธิบายว่า ประธานาธิบดีมา หยินโจวแห่งใต้ หวันและคณะผู้แทนใต้หวันได้เดินทางไปเยือนประเทศเบลีซและเกิดแผ่นดินไหวในค่ำคืนนั้น ในขณะที่ข่าวของการเกิดแผ่นดินไหวในฮอนดูรัสและเบลีซได้แผ่ข้ามแปซิฟิก ประชาชนชาวใต้หวันเมื่อทราบข่าวแล้วรู้สึกช็อคและห่วงใยในความปลอดภัยของท่านประธานาธิบดีรวมไปถึงประชาชนชาวฮอนดูรัสและเบลีซ

เราทราบว่าหนทางที่เร็วที่สุดในการจับภาพของพื้นที่ที่ประสบกับแผ่นดินไหวก็คือใช้ดาวเทียม Formosat-2 ดร.หลิว กล่าวขึ้น ดังนั้นเขาจึงรีบประสานงานอย่างเร่งด่วนไปที่ ดร.อัน หมิง วู ผู้อำนวยการองค์การอวกาศแห่งชาติ ถึงแม้ว่าจะเป็นวันหยุดเทศกาลประจำปี (Dragon Boat holiday) และชาวใต้หวันกำลังเฉลิมฉลองกับครอบครัว ดร.วู ต้องทำการเรียกทีมปฏิบัติการของพันธกิจ Formosat-2 อย่างเร่งด่วนให้กลับมายังศูนย์ควบคุมภาคพื้นดิน และเราได้ถ่ายภาพบริเวณดังกล่าวไว้ 3 ภาพ

ภาพถ่ายจากดาวเทียม Formosat-2 ของใต้หวัน
แสดงส่วนตรงกลางของสะพานประชาธิปไตย (democracy bridge) พังขาดลง
ที่มา: http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=38851

แดน เออร์วิน ผู้อำนวยการโครงการ SERVIR ณ สำนักงานที่ศูนย์การบินอวกาศมาร์แชลของนาซา กล่าวว่า เขากำลังอยู่บนรถโดยสารในกรุงเบอร์ลิน เมื่อเขาได้รับอีเมล์จาก ดร.หลิว ที่บอกว่ามีภาพถ่ายบริเวณที่เกิดแผ่นดินไหวและพร้อมจะส่งมาให้เขา ถึงแม้ว่ามันจะเป็นเช้าตรู่ของวันเสาร์ในปานามา แต่เขาได้โทรปลุกอีมิล เชอร์ริงตันเพื่อบอกเรื่องภาพถ่ายดาวเทียม

อีมิล เชอร์ริงตัน กล่าวว่า ดร.หลิวเป็นหนึ่งในคนที่ไม่ได้นอน เขาอยู่จนถึง 2 นาฬิกาตามเวลาในใต้หวันเพื่อจะส่งภาพถ่ายดังกล่าวมาให้เราที่ CATHALAC ข้อมูลภาพมีขนาดใหญ่ อีกทั้งการถ่ายโอนข้อมูลก็แสนจะช้า แต่ดร.หลิวไม่ยอมกลับบ้านจนกระทั่งแน่ใจว่าได้รับภาพทั้งหมด



เนื่องจากจุดศูนย์กลางของการเกิดแผ่นดินไหวอยู่ในใกล้ชายฝั่ง ทำให้มีความเป็นไปได้ที่จะทำให้เกิดคลื่นสึนามิ โนอาร์ของสหรัฐอเมริกาได้จำลองการแผ่ของคลื่นจากศูนย์กลางของการเกิดแผ่นดินไหว โดยแต่ละแถบสีแทนระยะเวลา 60 นาที ทั้งนี้ ดร.หลิวได้กล่าวว่า ถ้าเกิดสึนามิขึ้นจริง ประชาชนที่อาศัยตามชายฝั่งเบลีซก็ไม่น่าจะมีเวลามากพอที่จะตอบสนองและรับมือกับสถานการณ์

ทีมของ CATHALAC ประมวลภาพถ่ายกว่า 700 ภาพ และ ณ เวลา 1:21 นาฬิกาของวันอาทิตย์ที่ 31 พฤษภาคม ทีมทีมของ CATHALAC ได้ส่งแผนที่สำหรับสถานการณ์ดังกล่าวทั้งเวอร์ชันภาษาอังกฤษและภาษาสเปน ไปยังคณะกรรมการจัดการสถานการณ์ฉุกเฉินแห่งชาติของฮอนดูรัส สภากาชาด เครื่อข่ายบรรเทาทุกข์ของสหประชาชาติ และองค์การบรรเทา ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งหน่วยงานเหล่านี้จะได้มุ่งเน้นและทุ่มเทพละกำลังและสิ่งช่วยเหลือต่างไปยังบริเวณที่เกิดเหตุได้อย่างแม่นยำ

ที่ทำการของ CATHALAC ในปานามา
ที่มา: http://www.cathalac.org/content/view/740/566/lang,en/

ภาพและวิดีโอทางภูมิศาสตร์ล่าสุดของบริเวณที่เกิดเหตุภัยพิบัติที่ SERVIR ผลิตขึ้น
และเผยแพร่ไปยังหน่วยงานสากลและของชาติต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
ที่มา: http://www.servir.net/index.php?option=com_wrapper&Itemid=128&lang=en

เออร์วินกล่าวว่า "ผู้คนจากชาติต่างๆได้ร่วมกันทำงานและดึงสถานการณ์กลับมาสู่ภาวะปกติได้อย่างรวดเร็วและราบรื่นดีมาก" มันเป็นตัวอย่างการทำงานที่สมบูรณ์แบบมาก เราได้ทำ GEOSS ในเหตุการณ์นี้ ทั้งนี้ GEOSS ย่อมาจาก Global Earth Observation System of Systems โดยมีหลักการในความพยายามที่จะเชื่อมต่อและรวบรวมข้อมูลและเครื่องมือการสำรวจโลกของประเทศต่างๆ เข้าด้วยกัน เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่น่าประหลาดใจว่า ในปี 2007 องค์การต่างๆ ต่างก็เลือก SERVIR เป็นต้นแบบในการดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายของ GEOSS

มิล เชอร์ริงตันกล่าวว่า ครั้งนี้เป็นครั้งที่ 24 ที่การตอบสนองต่อภัยพิบัติได้ถูกจัดให้แก่อเมริกากลางและภูมิภาคแคริเบียนที่อยู่ขอบเขตการทำงานของ SERVIR และนับว่าเป็นครั้งที่ 6 ของสำหรับปี 2009 นอกจากนี้เรายังต้องใส่ใจต่อฤดูกาลเฮอร์ริเคนในแอตแลนติคที่กำลังเริ่มต้นขึ้น แต่เราก็พร้อม

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

แก้ไขล่าสุด 2 สิงหาคม 2552

กลับไปด้านบน


copyright © 2016 กองโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6877 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: [email protected]