ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 

หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ ศูนย์รวมความรู้

    ศูนย์รวมความรู้

โดย วิศิษฐ์ สุขจิตร
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร 51 ถนนเชื่อมสัมพันธ์ เขตหนองจอก กรุงเทพ 10530
โทร 02-988-3655, 02-988-3666 โทรสาร 02-988-4040 E-mail: wisit@mut.ac.th


ท่านผู้อ่านเคยสงสัยหรือไม่ว่า ทำไมวันที่ร้อนที่สุดของประเทศไทยในปี 2552 นี้ จึงเป็นวันที่ 27 เมษายน และอาจจะมีคำถามที่ตามมาว่า เราจะทราบล่วงหน้าได้อย่างไรว่าวันดังกล่าวจะเป็นวันที่ร้อนที่สุดและจะเป็นวันนี้ของทุกปีหรือไม่ และสุดท้าย ทำไมเมื่อแสงอาทิตย์ตั้งฉากกับโลกแล้วจึงทำให้เกิดปรากฏการณ์ร้อนที่สุดครับ

ในทุกๆ ปี ช่วงเวลาย่างเข้าสู่หน้าร้อน เราก็จะได้ยินจากสื่อต่างๆ เสมอว่าวันที่ 27 เมษายนจะเป็นวันที่ร้อนที่สุด แต่เอาเข้าจริงวันดังกล่าวก็ไม่ร้อนที่สุด ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าวได้สร้างความสับสนให้กับผู้คนทั่วไป

โดยข้อเท็จจริงแล้ว วันที่ 27 เมษายนเป็นวันที่ดวงอาทิตย์จะโคจรผ่านเหนือกรุงเทพของเราพอดีหรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ในเวลาเที่ยงวันท้องถิ่น ดวงอาทิตย์จะตั้งฉากกับพื้นดินพอดี ในขณะที่วันอื่นๆ ในรอบปีนั้น ดวงอาทิตย์จะไม่ตั้งฉากกับพื้นดินเหมือนเช่นกับวันที่ 27 เมษายน

ดังนั้นการที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉากกับพื้นดินพอดีในวันที่ 27 เมษายน จึงเป็นเหตุให้ชวนคิดว่าพื้นดินน่าจะรับพลังงานจากดวงอาทิตย์อย่างเต็มที่ และก็น่าจะเป็นวันที่ร้อนที่สุด

ย้อนกลับมาคำถามที่ว่า ทำไมต้องเป็นวันที่ 27 เมษายน ทั้งนี้เราจะต้องทำความเข้าใจในเรื่องการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์เสียก่อน เมื่อเรายืนอยู่บนพื้นโลกและสังเกตดวงอาทิตย์ทุกวัน โดยในทุกๆ วันนั้น ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้าและตกลงไม่ซ้ำจุดเดิม โดยในช่วงประมาณวันที่ 21 มีนาคมของทุกปี ดวงอาทิตย์จะขึ้นใกล้จุดทางทิศตะวันออก และตกลงใกล้ทิศตะวันตก วันนี้เราเรียกว่าวันวสันตวิษุวัต (vernal equinox)


วสันตวิษุวัต (vernal equinox)
ภาพจาก http://www.1ststeps.org/Science/Spring.gif

ในทางดาราศาสตร์ถือว่าวันนี้เป็นวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิและถือเป็นวันปีใหม่ของดาราศาสตร์ด้วย หลังจากวันวสันตวิษุวัตแล้วดวงอาทิตย์ก็จะขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือและตกทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทั้งนี้ตำแหน่งขึ้นและตกของดวงอาทิตย์จะเปลี่ยนไปโดยเบี่ยงมาทางทิศเหนือเรื่อยๆ โดยในทุกวันๆ ความเปลี่ยนแปลงจะค่อยๆ ช้าลง จนหยุดที่ประมาณวันที่ 21 มิถุนายน ซี่งเป็นวันที่ดวงอาทิตย์ปรากฏค่อนไปทางทิศเหนือมากที่สุด โดยมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุด และมีช่วงเวลากลางคืนสั้นที่สุด ซึ่งวันที่ 21 มิถุนายนนี้ จะถูกเรียกว่าวัน "ครีษมายันหรือโซลสทิสฤดูร้อน" (summer solstice)


summer solstice
ภาพจาก http://www.eumetsat.int/groups/ops/documents/image/img_news_solstice_scheme.gif

หลังจากวันโซลสทิสฤดูร้อนแล้วนั้น ตำแหน่งขึ้นและตกของดวงอาทิตย์ก็จะย้อนทางกลับลงมา โดยจะเบี่ยงมาทางทิศใต้เรื่อยๆ ทุกวันๆ ผ่านจุดทิศตะวันออก-ตะวันตกอีกครั้งประมาณวันที่ 22 กันยายน เรียกว่าวันศารทวิษุวัต (autumnal equinox) ตำแหน่งขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ยังคงเบี่ยงไปทางทิศใต้เรื่อย ๆ เช่นเดียวกับในกรณีของดวงอาทิตย์ขาขึ้น และจะไปหยุดประมาณวันที่ 22 ธันวาคม ซึ่งเรียกว่าวันเหมายันหรือโซลสทิสฤดูหนาว (winter solstice) เป็นวันที่ดวงอาทิตย์ปรากฏไปทางทิศใต้มากที่สุด โดยมีช่วงเวลากลางวันสั้นที่สุด และมีช่วงเวลากลางคืนยาวที่สุด หลังจากวันนี้แล้วแนวขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ก็จะกลับขึ้นไปทางทิศเหนืออีกจนถึงวันวสันตวิษุวัตก็เป็นอันครบรอบ 1 ปี


ศารทวิษุวัต (autumnal equinox)
ภาพจาก http://www.1ststeps.org/Science/Spring.gif

จากการที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉากกับพื้นดินย่อมทำให้พื้นที่หนึ่งๆ รับแสงแดดมากที่สุด จึงน่าจะร้อนที่สุด แต่ในความจริงแล้วปัจจัยที่จะทำให้อากาศวันใดร้อนมากหรือร้อนน้อยนั้นไม่ได้มีเพียงแสงแดดเท่านั้น ยังมีเรื่องอื่นๆ อีกมากเช่น

  1. ก่อนหน้าวันที่มีอากาศร้อนที่สุด บริเวณดังกล่าวจะมีความร้อนอบอ้าวสะสม น้ำจะระเหยกลายเป็นไอน้ำและกลายเป็นฝนในที่สุด
  2. บริเวณดังกล่าวจะเป็นบริเวณที่อากาศมีความแตกต่าง โดยความแตกต่างนี้ จะทำให้อากาศเกิดการไหลเวียนจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งซึ่งก็เป็นสาเหตหนึ่งที่ทำให้เกิดฝน

พายูฤดูร้อน
ภาพจาก http://www.baanmaha.com/community/thread34531.html

แต่ตามสถิติแล้ว วันที่ร้อนที่สุดจะเป็นวันก่อนหน้าที่ดวงอาทิตย์จะตั้งฉากกับพื้นโลก (บริเวณกรุงเทพ) อย่างไรก็ตาม วันที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉากกับพื้นที่กรุงเทพหรือพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งในแต่ละปีนั้นอาจคลาดเคลื่อนไปบ้าง บางปีอาจเป็นวันที่ 28 เมษายนก็ได้ ทั้งนี้วันที่ดวงอาทิตย์จะผ่านเหนือกรุงเทพจะมีสองช่วงในรอบปี ได้แก่ วันที่ 27-28 เมษายน(ขาขึ้น) และ อีกครั้งหนึ่งประมาณวันที่16-17 สิงหาคม (ขาลง)

สำหรับเวลาที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉากพอดีหรือเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นสูงที่สุดก็คือ เวลาที่ดวงอาทิตย์ผ่านเส้นเมอริเดียนหรือเส้นที่ลากจากทิศเหนือผ่านกลางศีรษะมายังทิศใต้ เวลานี้เรียกว่าเที่ยงวันท้องถิ่น แต่ไม่ใช่เที่ยงวันของเวลามาตรฐาน จากวันที่ 27เมษายน 2551 ที่ผ่านมา ดวงอาทิตย์โคจรมาตั้งฉากกับพื้นโลก ณ เวลา 12:16 นาฬิกาตามเวลามาตรฐาน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

แก้ไขล่าสุด 22 เมษายน 2552

กลับไปด้านบน


copyright © 2008 สำนักกิจการอวกาศแห่งชาติ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6879 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: space@mict.go.th