ศูนย์รวมความรู้

กระทรวงเทคโนโลยี
สารสนเทศและการสื่อสาร

รายละเอียดแนวทางการพัฒนากิจการอวกาศ
ของประเทศไทย
 


หน่วยงานในสังกัดกระทรวงไอซีที












<< เชื่อมโยงเว็บไซต์ >>

  หน้าหลัก \ ศูนย์รวมความรู้

    ศูนย์รวมความรู้

โดย สมภพ ภูริวิกรัยพงศ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร 51 ถนนเชื่อมสัมพันธ์ เขตหนองจอก กรุงเทพ 10530
โทร 02-988-3655, 02-988-3666 โทรสาร 02-988-4040 E-mail: [email protected]



สุริยุปราคาเต็มดวงครั้งที่ ๓ ที่ปรากฏขึ้นในอาณาจักรสยาม เกิดขึ้นเมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ (หรือ ค.ศ. 1929) ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ทั้งนี้พระองค์ทรงเสด็จทอดพระเนตรด้วยพระองค์เอง ณ ตำบลโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี

เส้นทางสุริยุปราคาเต็มดวง เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ (หรือ ค.ศ. 1929)
ที่มา : http://eclipse.gsfc.nasa.gov/5MCSEmap/1901-2000/1929-05-09.gif

จากการที่ได้มีการคำนวณและพยากรณ์โดยหมู่นักดาราศาสตร์ว่าสุริยุปราคาเต็มดวงในครั้งนี้จะกินเวลานานถึง ๕ นาที ซึ่งนับว่านานมาก ทำให้หมู่นักดาราศาสตร์ทั่วโลกจึงใคร่ที่จะสังเกตการณ์ปรากฏการณ์ในครั้งนี้ ถึงแม้ว่านักดาราศาสตร์เหล่านั้นจะทราบว่าสุริยุปราคาเต็มดวงในครั้งนี้จะสังเกตการณ์ได้จากที่ใดบนพื้นโลก อย่างไรก็ตาม สภาพท้องฟ้าของสถานที่สังเกตการณ์เป็นอีกปัจจัยหลักที่จะทำให้การสังเกตการณ์และการบันทึกดำเนินไปได้อย่างราบรื่น ดังนั้นหมู่นักดาราศาสตร์จึงตกลงกันว่า ไม่ควรที่จะเดินทางไปร่วมสังเกตการณ์ ณ ที่แห่งเดียวกัน โดยควรที่จะแยกย้ายไปสังเกตการณ์ ณ สถานที่ที่ห่างกันพอสมควรตามเส้นทางที่สุริยุปราคาจะปรากฏขึ้น เพื่อที่จะได้สังเกตการณ์และการบันทึกการเกิดคราสดังกล่าวได้อย่างสมบูรณ์ โดยนักดาราศาสตร์จำนวน ๑๔ คณะได้แยกย้ายไปสังเกตการณ์ในห้าแห่ง ได้แก่

เกาะสุมาตรา มีคณะนักดาราศาสตร์จำนวน ๓ คณะ ได้แก่ เยอรมัน วิลันดา และญี่ปุ่น
ไทรบุรี (ปัจจุบันอยู่ในประเทศมาเลเซีย) มีคณะนักดาราศาสตร์จำนวน ๓ คณะ ได้แก่ อังกฤษ สหรัฐอเมริกา และญี่ปุ่น
เกาะปูคอนดอร์ อินโดจีน มีคณะนักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศส ๑ คณะ
ฟิลิปปินส์ มีคณะนักดาราศาสตร์จำนวน ๕ คณะ ได้แก่ เยอรมัน และสหรัฐอเมริกา (๔ คณะ)
ปัตตานี มีคณะนักดาราศาสตร์จำนวน ๒ คณะ ได้แก่ เยอรมัน และอังกฤษ

สำหรับคณะของอังกฤษนั้น ศาสตราจารย์แฟรงค์ ไดย์สัน (Frank Dyson) นักดาราศาสตร์ชั้นนำของอังกฤษเป็นผู้ริเริ่มที่จะจัดส่งคณะนักดาราศาสตร์อังกฤษมาสังเกตการณ์สุริยุปราคา ณ เมืองปัตตานี โดยศาสตราจารย์แฟรงค์ ไดย์สันได้ขอให้อัครราชทูตอังกฤษประจำกรุงเทพฯ ติดต่อกระทรวงการต่างประเทศของไทยล่วงหน้าก่อนเกิดสุริยุปราคาร่วมสามปี (ติดต่อเมื่อเดือนกรกฏาคม พ.ศ. ๒๔๖๙) เพื่อขอข้อมูลสภาพภูมิอากาศของบริเวณฝั่งทะเลระหว่างหนองจิกและยะหริ่ง (อำเภอในจังหวัดปัตตานี ณ ปัจจุบัน) ในห้วงสามสัปดาห์แรกของเดือนพฤษภาคมในอีก ๒ ปีข้างหน้า ทั้งนี้กระทรวงการต่างประเทศของไทยได้แจ้งไปยังกระทรวงมหาดไทยและกระทรวงเกษตราธิการ

ศาสตราจาย์แฟรงค์ ไดย์สัน นักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ
ที่มา : http://en.wikipedia.org/wiki/Frank_Watson_Dyson

เดือนกันยายน พ.ศ. ๒๔๗๐ กระทรวงการต่างประเทศได้ตอบอัครราชทูตอังกฤษประจำกรุงเทพฯ ตามรายงานของเจ้าหน้าที่กองอุตุนิยมของกรมชลประทาน (ในขณะนั้น) นอกจากนี้ หัวหน้าแผนกภูมิศาสตร์กระทรวงทหารบกอังกฤษได้ติดต่อกับพลโทพระยาศัลวิธานนิเทศอีกช่องทางหนึ่ง เพื่อขอความช่วยเหลือและอำนวยความสะดวกให้แก่คณะนักดาราศาสตร์อังกฤษจำนวน ๔ นายที่จะเดินทางมายังประเทศไทยเพื่อสังเกตการณ์สุริยุปราคาในครั้งนี้

ในวันที่ ๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๑ กระทรวงมหาดไทยได้จัดทำความเห็นขึ้นกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีใจความว่าตามดาราศาสตร์พยากรณ์จะมีสุริยุปราคาเต็มดวงในวันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ โดยจะเห็นได้จากตำบลใดตำบลหนึ่งในท้องที่ของเมืองปัตตานี และคาดว่าจะมีนักดาราศาสตร์ทั้งชาวไทยและต่างชาติเดินทางไปตั้งกล้องสังเกตการณ์และบันทึกปรากฏการณ์ดังกล่าว จึงควรที่รัฐบาลจะอำนวยความสะดวกแก่คณะบุคคลเหล่านี้เท่าที่จะพึงจัดให้ได้ ในการนี้พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริเห็นชอบด้วย

พลโทพระยาศัลวิธานนิเทศ
ที่มา : http://hof.sc.chula.ac.th/hof02.htm

ในขณะที่รัฐบาลสยามกำลังดำเนินการจัดเตรียมการรับรองคณะนักดาราศาสตร์อังกฤษ อุปทูตเยอรมันประจำกรุงเทพฯ ได้แจ้งต่อกระทรวงการต่างประเทศว่า คณะนักดาราศาสตร์เยอรมันจำนวน ๔ นาย ซึ่งมีศาสตราจารย์โรเสนแบร์กเป็นหัวหน้าคณะ จะเดินทางเข้ามาตั้งกล้องสังเกตการณ์และบันทึกสุริยุปราคาเต็มดวงในราชอาณาจักรสยาม พร้อมด้วยเครื่องมือรวมน้ำหนัก ๒๐ ตัน รัฐบาลสยามได้ปลูกสร้างที่พักรับรองคณะนักดาราศาสตร์เยอรมันขึ้นที่ตำบลโคกโพธิ์ สำหรับคณะนักดาราศาสตร์อังกฤษที่มีศาสตราจารย์สแตรตตันเป็นหัวหน้าคณะนั้น รัฐบาลสยามได้ปลูกสร้างที่พักขึ้นใกล้กับศาลาเมืองปัตตานี

การขนย้ายเครื่องมือของนักดาราศาสตร์ชาวเยอรมันลงมาจากรถที่ค่ายพัก ต.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี

พิธีเปิดค่ายของนักดาราศาสตร์ชาวเยอรมันที่ ต.โคกโพธิ์ โดยชักธงเยอรมันและธงสยามขึ้นสู่ยอดเสา
เมื่อวันที่ ๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒
ที่มา : http://oas.psu.ac.th/pn_archive/index.php?option=com_content&task=view&id=57&Itemid=5

การตั้งกล้องแอสโทรกราฟ เพื่อดูปรากฏการณ์สุริยุปราคาที่ปัตตานี ปี พ.ศ. ๒๔๗๒
ที่มา : http://oas.psu.ac.th/pn_archive/index.php?option=com_content&task=view&id=58&Itemid=5

ศาลาเมืองปัตตานี
ที่มา : http://oas.psu.ac.th/pn_archive/index.php?option=com_content&task=view&id=125&Itemid=5

ศาสตราจารย์สแตรตตัน แห่งมหาวิทยาลัยเคมบริด หัวหน้าคณะนักดาราศาสตร์อังกฤษ
ที่มา : http://www.ast.cam.ac.uk/%7Eioalib/HIN376.jpg

วันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าบรมราชินีทรงเรือพระที่นั่งมหาจักรี เสด็จพระราชดำเนินโดยชลมารค จากพระราชวังไกลกังวลหัวหินไปยังจังหวัดปัตตานี

เรือพระที่นั่งมหาจักรี
ที่มา : http://www.navy.mi.th/royal/Abhakara/ship002b.jpg

ที่มา : สุจิตต์ วงษ์เทศ หนังสือรัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่กว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์

ขบวนช้างรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
เมื่อครั้งเสด็จทอดพระเนตรสุริยุปราคาที่ปัตตานี ปี พ.ศ. ๒๔๗๒

ภาพชาวเมืองปัตตานีนำสิ่งของขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายล้นเกล้ารัชกาลที่๗ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๒
ที่มา : สุจิตต์ วงษ์เทศ หนังสือรัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่กว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี
ทอดพระเนตรขบวนแห่ของชาวเมืองปัตตานีที่จัดถวายหน้าพระที่นั่ง
ที่มา : สุจิตต์ วงษ์เทศ หนังสือรัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่กว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินค่ายนักดาราศาสตร์ชาวเยอรมัน
ในวันที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒
ที่มา : http://oas.psu.ac.th/pn_archive/index.php?option=com_content&task=view&id=57&Itemid=5

วันที่ ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๒ เวลา ๑๓ นาฬิกา พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินค่ายนักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ เพื่อทรงพระเนตรสุริยุปราคา คณะนักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษได้จัดกล้องส่องดาวไว้เป็นพิเศษเฉพาะให้ทอดพระเนตร

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี
ทรงทอดพระเนตรกล้องสูรย์ และทรงส่องสูรย์ (ดวงอาทิตย์) ในการเกิดสุริยุปราคา ที่ตำบลโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี
ที่มา : สุจิตต์ วงษ์เทศ หนังสือรัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่กว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์

สุริยุปราคาเต็มดวงเมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๔๗๒ เห็นที่ตำบลโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี เมื่อเวลา๑๓.๓๗ นาฬิกา
ที่มา : http://thaiastro.nectec.or.th/royal/rama7.html

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
    [1] พลโทพระยาศัลวิธานนิเทศ "สุริยุปราคา 4 ครั้งในประเทศไทย" สุริยุปราคาเต็มดวงในประเทศไทย 24 ตุลาคม 2538 สมาคมดาราศาสตร์ไทย 2538
    [2] http://thaiastro.nectec.or.th/royal/rama7.html
    [3] อารี สวัสดี "พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวกับพระราชกรณียกิจ สุริยุปราคา ที่ปัตตานีและโคกโพธิ์" สุริยุปราคาเต็มดวงในประเทศไทย 24 ตุลาคม 2538 สมาคมดาราศาสตร์ไทย 2538

แก้ไขล่าสุด 30 เมษายน 2552

กลับไปด้านบน


copyright © 2016 กองโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีดิจิทัล สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ชั้น 7 อาคาร B ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท์ 0-2141-6877 โทรสาร 0-2143-8027 e-mail: [email protected]